Het wordt gebracht als “liefde”. Als een soort van hoop. Als een open hand naar mensen die vastlopen in hun leven op welke manier dan ook. Echter achter de taal van gebed en genezing schuilt bij de beweging rond Tom de Wal iets veel fundamenteler: namelijk macht over kwetsbaarheid.
Wie zijn bijeenkomsten bezoekt, doet dat zelden uit nieuwsgierigheid. Het zijn mensen die ziek zijn, psychisch uitgeput of al lange tijd geen gehoor meer vinden binnen de reguliere zorg. Mensen die lang moeten wachten. Die bang zijn. Die zoeken naar een uitweg. In zo’n context klinkt de boodschap dat God wél geneest niet als een geloofsovertuiging, maar als een (“valse”) belofte. Beloftes hebben een bepalend gewicht zeker wanneer iemand weinig meer heeft om op terug te vallen.
De kern van het probleem zit niet in het bidden. Niet in het geloof. Maar wel in de rol die De Wal zichzelf toekent. Hij positioneert zich als de bepalende schakel tussen mens en genezing. Daarmee wordt hij meer dan een voorganger: hij wordt poortwachter. Wie geneest, bevestigt het systeem. Wie niet geneest, krijgt impliciet of expliciet de verantwoordelijkheid zelf toegeschoven. Je geloofde niet genoeg. Je gaf je niet volledig over. Ziekte verandert zo van een medische of psychische realiteit in een moreel tekort. Dat is geen pastorale zorg, dat is geestelijke druk.
Advertentie
De impact op kwetsbare groepen en sociale druk binnen de beweging
Voor LHBTI+ mensen is die dynamiek extra gevaarlijk. In deze beweging worden identiteit en gevoelens niet gezien als variatie, maar wel als afwijking. Homoseksualiteit, genderidentiteit of twijfel worden gepresenteerd als iets wat ‘bevrijding’ nodig heeft.
Dat is geen neutrale boodschap. Het leert mensen dat wie ze zijn een probleem is dat opgelost moet worden. Jongeren leren zichzelf wantrouwen. Mensen stoppen met echte en beter helpende therapie. Families raken verscheurd door de druk om iemand te veranderen die niet veranderd hoeft te worden. Dat is geen liefdevolle begeleiding. Dat is psychisch geweld.
Wat dit alles versterkt, is dat het niet bij één persoon blijft. Rond De Wal ontstaat een netwerk van overtuiging, loyaliteit en sociale druk. Er zijn volgelingen die oprecht geloven dat ze goed doen. Die getuigenissen delen, twijfel wegdrukken en kritiek framen als aanval. Wie eenmaal binnen is, hoort erbij. Wie vragen stelt, riskeert isolatie. Wie vertrekt, verliest soms zijn hele sociale omgeving. Dat is geen open geloofsgemeenschap. Dat is een gesloten en dwingend systeem.
Advertentie
Waarom kritische reflectie en grenzen essentieel zijn
Daarbij is voorzichtigheid geboden met het podium dat Tom de Wal inmiddels krijgt. Hoe meer aandacht, hoe groter het risico dat hij zichzelf – of door anderen – kan positioneren als het slachtoffer. Kritiek wordt dan ‘vervolging’. Toezicht wordt onderdrukking. Grenzen stellen wordt een aanval op geloofsvrijheid. Dat martelaarschap is niet onschuldig: het versterkt de interne loyaliteit, sluit de rangen en maakt echte kritische vragen verdacht. Wie wijst op schade, wordt onderdeel van het vijandbeeld. Juist daarom is terughoudendheid nodig. Niet elke microfoon hoeft open. Kritiek moet scherp zijn, toch mag het niet bijdragen aan een narratief waarin macht zich kan vermommen als slachtofferschap.
Dit alles wegwuiven als een kwestie van geloofsvrijheid mist de kern. Vrijheid van geloof eindigt waar de autonomie van anderen wordt ondermijnd. Waar mensen wordt aangeleerd dat ze eerst moeten verdwijnen, genezen of veranderen voordat ze mogen bestaan. Dat is geen persoonlijke overtuiging meer. Dat is machtsuitoefening.
Tom de Wal is geen losstaand fenomeen. Hij is een symptoom van een samenleving waarin zorg tekortschiet, wachttijden eindeloos zijn en mensen zich ongezien voelen. Maar begrip voor die context mag nooit betekenen dat we zwijgen over de schade die wordt aangericht. Geloof mag troost bieden. Het mag nooit een voorwaarde worden om jezelf te mogen zijn.
Juist daarom is het belangrijk dat signalen serieus worden genomen. Dat mensen weten dat ze niet alleen staan. Dat schade zichtbaar wordt, niet om te straffen, maar om te beschermen.
Je staat er niet alleen voor
Queer Nederland staat voor de veiligheid, waardigheid en autonomie van LHBTI+ mensen. Wanneer geloof, zorg of gemeenschap wordt ingezet om druk uit te oefenen, identiteit te problematiseren of grenzen te overschrijden, is het belangrijk om te weten waar je terechtkunt.
- PuntQueer
Meldpunt voor LHBTI+ gerelateerd geweld, dwang en uitsluiting. Ook als je twijfelt of iets ‘erg genoeg’ is. Maak altijd (anoniem) melding voor jezelf of een ander!
https://puntqueer.nl - Roze in Blauw
Het LHBTI+ netwerk binnen de politie. Voor advies, ondersteuning of het doen van een melding of aangifte in een veilige en begripvolle context.
https://www.politie.nl/onderwerpen/roze-in-blauw.html
Melden is geen aanval op geloof en geen teken van zwakte. Het is een manier om grenzen serieus te nemen — die van jezelf en ook die van anderen.
Delen
Steun Queer Nederland
We zijn trots dat Queer Nederland onafhankelijk en community-driven is. Maar onafhankelijk publiceren kost tijd, energie en middelen. Om te blijven bestaan en te groeien hebben we jouw steun nodig. Wil je bijdragen aan een queer magazine dat ons allemaal een stem geeft? Overweeg dan een donatie via onze steunpagina. Elke bijdrage, groot of klein, maakt het verschil. Dankzij jouw steun kunnen wij blijven bouwen aan een platform waar queer verhalen de ruimte krijgen die ze verdienen.