17 mei: IDAHOT, een regenboogfeestje? Niet zolang Nederland op plek 13 blijft hangen
Op 17 mei kleuren regenboogvlaggen opnieuw pleinen, gemeentehuizen en sociale media. Het is de dag van de Internationale Dag tegen Homo-, Bi-, Intersekse- en Transfobie — beter bekend als IDAHOT (International Day Against Homophobia, Biphobia, Interphobia and Transphobia). Een dag van zichtbaarheid, solidariteit en activisme, maar ook een ongemakkelijke spiegel. Want hoe tolerant en progressief Nederland zichzelf ook graag ziet, de nieuwste Europese cijfers vertellen een ander verhaal.
De nieuwste Rainbow Map van ILGA-Europe, die deze week verscheen, laat zien dat Nederland opnieuw blijft steken op plek 13 in Europa, met een score van 64 procent. Terwijl landen als Spanje, Malta, België en Denemarken de kopgroep vormen, lijkt Nederland vooral te teren op oude successen. Het beeld van “voorloperland” begint te vervagen. Misschien is dat precies waarom IDAHOT anno 2026 belangrijker voelt dan ooit.
IDAHOT gaat namelijk niet over een feestje, regenboogbranding of een tijdelijke profielfoto. Het ontstond op 17 mei 1990, de dag waarop de World Health Organization homoseksualiteit schrapte uit de lijst van mentale aandoeningen. Sindsdien groeide de dag uit tot een wereldwijd moment om stil te staan bij discriminatie, geweld en uitsluiting van lhbtiq+ mensen — én bij de strijd die nog gevoerd moet worden. Die strijd blijkt dichter bij huis dan sommigen denken.
Advertentie
Tolerantie is geen eindstation
Nederland houdt van zijn reputatie als gidsland. We waren vroeg met huwelijk voor mensen van gelijk geslacht, seksuele diversiteit is relatief zichtbaar en Pride-evenementen trekken honderdduizenden bezoekers. Maar juridische bescherming en maatschappelijke veiligheid zijn niet hetzelfde als nostalgie naar vroeger. De Rainbow Map beoordeelt landen op concrete wetgeving en beleid: bescherming tegen discriminatie, gezinsrechten, erkenning van genderidentiteit, asielbeleid, bescherming tegen haatmisdrijven en rechten van intersekse personen. Daar blijkt Nederland stil te staan waar anderen doorpakken.
Volgens ILGA-Europe laat Nederland punten liggen doordat belangrijke hervormingen blijven steken in politieke besluiteloosheid. Er ligt bijvoorbeeld wetgeving op tafel om “geslacht” explicieter juridisch te verankeren — inclusief genderidentiteit, genderexpressie en seksekenmerken — maar parlementaire behandeling blijft uit. Ook actieplannen moeten nog worden omgezet in meetbare realiteit. Dat wringt, juist omdat de symbolische steun vaak zichtbaarder is dan de politieke voortgang.
Advertentie
Van symbool naar werkelijkheid
Want terwijl politici tijdens Pride graag op een boot staan, ervaren queer mensen in Nederland nog steeds geweld, intimidatie, online haat, discriminatie op school en op de werkvloer, en politieke discussies waarin hun bestaansrecht plots onderwerp van debat wordt. Vooral trans en non-binaire personen merken hoe snel acceptatie conditioneel kan zijn. De pijnlijke waarheid is dat Nederland zich vaak progressiever voelt dan het in beleid daadwerkelijk is.
En precies daarom verdient IDAHOT meer dan symboliek. 17 mei zou een reality check moeten zijn: een moment waarop we niet alleen vieren wat bereikt werd, maar onszelf ook lastige vragen stellen. Waarom bungelt een land dat zichzelf tolerant noemt nog achter landen als Spanje, België en Malta? Waarom schuiven noodzakelijke wetten jaren vooruit? En waarom blijft de queer gemeenschap zo vaak afhankelijk van vrijwilligers, activisten en lokale initiatieven om veiligheid, ontmoeting en zichtbaarheid te organiseren?
IDAHOT herinnert ons eraan dat rechten nooit “af” zijn, dat vooruitgang geen rechte lijn is en dat stilstand in Europa vaak achteruitgang betekent. Dus ja, hang die vlag uit op 17 mei. Deel die post. Ga naar een bijeenkomst. Maar stel daarna ook de ongemakkelijke vraag: als Nederland écht een veilig en inclusief land wil zijn voor queer mensen, waarom staan we dan nog altijd niet aan de Europese top?
Misschien is de grootste les van IDAHOT wel deze: tolerantie is geen trofee die je ooit gewonnen hebt. Het is werk. Dagelijks werk. Werk dat je telkens opnieuw moet doen.
Delen
Steun Queer Nederland
We zijn trots dat Queer Nederland onafhankelijk en community-driven is. Maar onafhankelijk publiceren kost tijd, energie en middelen. Om te blijven bestaan en te groeien hebben we jouw steun nodig. Wil je bijdragen aan een queer magazine dat ons allemaal een stem geeft? Overweeg dan een donatie via onze steunpagina. Elke bijdrage, groot of klein, maakt het verschil. Dankzij jouw steun kunnen wij blijven bouwen aan een platform waar queer verhalen de ruimte krijgen die ze verdienen.