‘De hele letterbak’ – ik weet niet of Caroline van der Plas deze smalende term voor queere mensen zelf bedacht heeft. Maar ze heeft hem in de Tweede Kamer gebruikt om de letters van de afkorting LHBTIQA+ aan te duiden. Hier is een parlementslid aan het woord dat de wereld blijkbaar in het zwart-wit wilde zien maar ineens met een regenboog geconfronteerd wordt. Turquoise, paars, lichtgeel. Als je het kleurenpalet altijd tot zwart of wit hebt gereduceerd, vind je dat maar ingewikkeld. Je kunt erover discussiëren of LHBTIQA+ de beste term is om deze hele groep aan te duiden, maar als je de wereld wilt begrijpen, zul je toch moeten proberen te begrijpen waar deze letters voor staan. Er zijn zelfs nog meer concepten waar je weet van moet hebben: AMAB en AFAB – zegt u dat iets, waarde parlementslid
Toegegeven, het zijn Engelse termen. Naar het Nederlands vertaald zou je uitkomen op BGAMB of BGAVB, maar dat bekt niet zo lekker. Het staat voor ‘bij geboorte als mannelijk/vrouwelijk beschouwd’ (of ‘assigned male/female at birth’). Voor sommige mensen begint hier het gebied dat door voornoemde politica ‘al die gekkigheid’ genoemd is. Er wordt een baby geboren. Om redenen die mij onduidelijk zijn, moet op basis van diens geslachtsdelen een letter in diens paspoort worden gezet. Traditioneel zijn er maar twee opties: ‘m’ en ‘v’. Vind je het raar dat er, als je de hele bevolking in twee categorieën indeelt, mensen zijn die zich in ‘hun’ categorie niet thuis voelen? Een bevolking die ook niet blij zou zijn als op basis van hun geboortedatum bepaald zou worden dat ze de rest van hun leven alleen maar vanille-ijs of chocolade-ijs mogen eten. Er zouden mensen zijn die de andere soort lekkerder vinden, vanille én chocola willen of een hele andere smaak of die helemaal geen ijsje lusten. Bij zoiets onbenulligs zou al een halve oorlog uitbreken – maar over die letter in je paspoort hoor je niet te klagen. Niet erg realistisch, hè?
Toen Jip geboren werd, kenden wij als ouders natuurlijk het toegewezen geslacht. De enige basis daarvoor zijn, zoals gezegd, de geslachtsdelen – en die zag ik ongeveer tien keer per dag bij het verschonen (ja, in het begin zijn het echt vreselijk veel luiers die er doorheen gaan). Desondanks heb ik Jip altijd op een genderneutrale manier proberen te benaderen: als mijn kind, niet in de eerste plaats als mijn zoon of dochter. Het feit dat ik hun sekse kende, zal invloed hebben gehad op hoe ik met hen omging, vrees ik. Maar ik deed in ieder geval mijn best om vooroordelen buiten de deur te houden. Daar hoorde ook de kledingkeuze bij: we combineerden er vrolijk op los, in het roze, blauw en alle anderen kleuren. Al te stereotiepe meisjes- of jongenskleding vermeden we. Gezien het feit dat ik heel vaak ben gevraagd ‘Is het een jongen of een meisje?’, lijken we er aardig in te zijn geslaagd om Jip genderneutraal (en leuk) te kleden. Of het ons ook gelukt is om Jip genderneutraal op te voeden, zal misschien ooit blijken.
Advertentie
Ik heb altijd tegen mezelf gezegd: zodra Jip een eigen mening ontwikkelt over kleding of zodra die een voorkeur uitdrukt voor een geslacht, ga ik daarin mee. Een tijdje geleden begon dat onderwerp te spelen en liet Jip ons weten dat ze – we gaan vanaf hier van voornaamwoord veranderen – een meisje is. Prima, dacht ik. Maar ik kwam erachter dat ik het in eerste instantie niet makkelijk vond, na vier jaar ouder van een redelijk genderneutraal kind te zijn geweest, om het nodige enthousiasme op te brengen voor de (deels stereotiepe) uitingen van het geslacht waar Jip zich mee identificeert. Het mes snijdt aan twee kanten: mensen bij wie het geslacht dat hen is toegewezen, goed overeenkomt met hun identiteit, vinden het soms lastig om te begrijpen dat anderen (bijv. trans of nonbinaire mensen) dat anders ervaren. Ze snappen niet hoe je niet blij kunt zijn om door het leven te gaan als de man of vrouw die men in je zag. Maar net zo goed vind ik, als nonbinaire persoon die met gender niet veel opheeft, het lastig om te begrijpen dat iemand blij zou kunnen zijn met diens geboortegeslacht en daarvan blijk zou willen geven.
We hadden afgelopen zomer van een oud-collega van mij wat kleding gekregen die haar dochter (twee jaar ouder dan Jip) ontgroeid was. Qua stijl en kleur kwamen de meeste kledingstukken allerminst overeen met de stijl van Jips toenmalige kleding: bijna alles was oogverblindend roze en meisjesachtig. De ‘ergste’ stukken hebben we toen meteen aan de textielcontainer toevertrouwd. Bij de stukken die we bewaarden (want de meeste waren nog een maatje te groot), zat ook een jurk – een kledingstuk dat tot nu toe in Jips kledingkast had ontbroken. We vonden de jurk niet erg praktisch voor een peuter en misschien vond ik die ook een beetje te stereotiep meisjesachtig. De jurk bleef in de kast liggen. Op een dag in de kerstvakantie besloot Jip om een kerststal bouwen met al haar knuffels. Bij het bijeenzoeken van alle benodigdheden ontdekte ze de jurk. Vanaf die dag droeg ze hem meerdere weken lang elke dag (we hebben hem één keer stiekem even kunnen wassen). Het mocht geen twijfel lijden: Jip vindt jurken leuk.
Advertentie
Buiten een queere context zou het vreemd zijn om zich daarover te verbazen. Er is een meisje en dat meisje vindt jurken leuk. What else is new? Rozen zijn rood en regen is nat. Maar ik weet uit eigen ervaring dat ik als AMAB persoon (als jongetje/man beschouwd) geen enkele interesse had in allerlei dingen die jongens zogenaamd leuk vinden. Net als de meeste kinderen heeft Jip de eerste jaren van haar leven weinig interesse in kleding getoond (en was daarom ook niet specifiek in kleding geïnteresseerd die zogenaamd voor meisjes is). Daardoor raakte ik gewend aan het idee van een genderneutraal kind. Maar als je een goede ouder voor je kind wilt zijn, probeer je om zo min mogelijk in oude ideeën te blijven hangen. Als een kind zijn ouders verteld dat het trans of nonbinair is, zou ik verwachten dat de ouders accepteren hoe hun kind zich identificeert en dat ze hun kind steunen. Zo kun je ook van mij verwachten dat ik accepteer dat Jip zich als meisje identificeert en dat ik haar daarin zo goed mogelijk steun.
De jurk die we hadden gekregen, begon, nadat Jip die nog een aantal weken had gedragen, tekenen van slijtage te vertonen. Thuis mocht Jip hem nog dragen, maar voor buitenshuis vond ik hem te afgeragd. Dat was het moment om de ouder te zijn die ik voor Jip graag wil zijn. Een paar dagen later arriveerde er een pakketje met daarin drie nieuwe jurken: een blauwe, een groene en een grijze met gele bloemen. Jip was er dolblij mee en zag er prachtig in uit. (Eerlijk is eerlijk: ik zou ze in de zomer alle drie ook willen dragen, lekker luchtig en best mooie patronen.) Jip van twee jaar geleden had geen jurken en er ook geen belangstelling voor. Jip van nu heeft die belangstelling ontwikkeld en heeft nu drie jurken. Als dat de manier is waarop ze meisje wil zijn, dan mag ik blij zijn om haar daarbij te kunnen helpen.
En als Jip ooit een jurk in felroze wil hebben, dan ga ik die ook graag voor haar kopen. Marijn, haar moeder, vertelde dat ze het grootste deel van haar kindertijd in tamelijk stereotiepe meisjeskleding heeft gelopen. Vandaag is ze een felle feminist, ondanks (of zelfs dankzij?) haar felroze jurkjes van toen.
Delen
Steun Queer Nederland
We zijn trots dat Queer Nederland onafhankelijk en community-driven is. Maar onafhankelijk publiceren kost tijd, energie en middelen. Om te blijven bestaan en te groeien hebben we jouw steun nodig. Wil je bijdragen aan een queer magazine dat ons allemaal een stem geeft? Overweeg dan een donatie via onze steunpagina. Elke bijdrage, groot of klein, maakt het verschil. Dankzij jouw steun kunnen wij blijven bouwen aan een platform waar queer verhalen de ruimte krijgen die ze verdienen.