De gesprekken begonnen vaak ergens tussen Venlo en Keulen. Of tussen Roermond en Düsseldorf. Soms waren we op weg naar een queer evenement, soms op de terugreis. Door het raam schoof het landschap voorbij terwijl wij praatten over wat we hadden gezien: locaties, mensen, ideeën en evenementen die ons waren bijgebleven.
We wonen in Roermond. Daardoor kijken we anders naar het queer landschap dan veel mensen in de Randstad. Voor ons ligt Duitsland net zo goed binnen bereik als Amsterdam. Een trein naar Keulen is vaak logischer dan een reis naar de hoofdstad. In de loop der jaren bezochten we daarom evenementen aan beide kanten van de grens.
Die reizen gaven ons iets wat in het dagelijks leven vaak ontbreekt: tijd. Tijd om na te denken over wat we zelf zochten op queer evenementen en waarom bepaalde plekken meer indruk maakten dan andere. We gingen niet alleen om een goed weekend te hebben. We keken ook hoe evenementen waren opgebouwd, hoe organisatoren bezoekers ontvingen en welke sfeer verschillende locaties opriepen.
Bij veel evenementen zagen we hetzelfde gebeuren. Binnen werd gedanst. Buiten werd gepraat. Op terrassen, in rookruimtes en in gangen ontstonden ontmoetingen die soms langer duurden dan een dj-set. Vriendschappen werden bijgepraat. Nieuwe contacten ontstonden. Mensen maakten afspraken voor een volgende keer. Dat beeld bleef terugkomen.
Nieuwsgierige bezoekers
We hebben nooit één specifieke scene als vertrekpunt gehad. Wat ons vooral dreef was nieuwsgierigheid. Tijdens onze reizen bezochten we uiteenlopende evenementen. Sommige waren gericht op clubcultuur. Andere op fetish, kunst, gemeenschap of ontmoeting. We vonden het interessant om te zien hoe verschillende delen van de queer gemeenschap hun eigen plekken, tradities en manieren van samenkomen hadden ontwikkeld.
Een van de evenementen die ons inspireerden was Darklands in Antwerpen. Niet omdat we zelf diep geworteld zijn in de fetishscene, maar omdat het evenement verschillende functies samenbrengt. Er is ruimte voor ontmoeting, cultuur, informatie, gesprekken en feest. Mensen komen er om uiteenlopende redenen en vinden er toch een gedeelde plek.
Na bezoeken aan evenementen als Darklands bleven de gesprekken doorgaan tijdens de treinreis naar huis. Wat maakte zo’n evenement bijzonder? Welke onderdelen bleven hangen? Welke ideeën zouden ook in een Nederlandse context kunnen werken?
Na verloop van tijd begonnen we ons af te vragen hoe een evenement eruit zou zien waarin die verschillende elementen samenkwamen. Niet als kopie van een bestaand evenement, maar als een zoektocht naar een vorm die aansloot bij wat wij zelf interessant vonden.
Advertentie
Van idee naar concept
Al vroeg bestond het idee uit meer dan alleen een feest. Wanneer we spraken over een mogelijk evenement kwamen steeds dezelfde onderwerpen terug. Ontmoeting. Cultuur. Gesprekken. Verschillende delen van de gemeenschap die elkaar kunnen tegenkomen. Overdag en ’s nachts.
De invulling veranderde onderweg regelmatig. Sommige ideeën verdwenen weer. Andere werden juist belangrijker. Wat overeind bleef, was de wens om verschillende elementen samen te brengen binnen één geheel.
Tijdens de zoektocht naar een geschikte locatie kwamen we uit bij de Maassilo in Rotterdam. Tijdens een eerste bezoek zagen we mogelijkheden die we eerder vooral op papier hadden besproken. De verschillende ruimtes maakten het denkbaar om meerdere programmaonderdelen naast elkaar te laten bestaan. Wat eerder een verzameling ideeën was, kreeg daar een concretere vorm.
In diezelfde periode zagen we ook hoe veel van de grotere queer evenementen die wij bezochten zich in Amsterdam of de directe omgeving bevonden. Rotterdam had natuurlijk zijn eigen initiatieven, maar het vertrek van Cocktail Fest uit de stad viel ons op. Een contactpersoon van de Maassilo vertelde ons tijdens een gesprek dat het volgens hem goed zou zijn als er weer eens een groot queer evenement voor de gemeenschap in Rotterdam plaatsvond. Dat sloot aan bij gesprekken die we zelf al langer voerden.
Queer Space
Tijdens de ontwikkeling van het concept ontstond ook een naam voor het dagfestival: Queer Space. Die naam kwam niet voort uit een marketingoefening. Het woord ruimte dook steeds opnieuw op tijdens onze gesprekken. Ruimte voor ontmoeting. Ruimte voor cultuur. Ruimte voor verhalen. Ruimte voor organisaties, makers en bezoekers die elkaar misschien anders nooit zouden tegenkomen.
Het dagfestival kreeg drie pijlers die vanaf het begin belangrijk voelden: ontmoeting, inhoud en cultuur. We willen er gesprekken mogelijk maken over onderwerpen die de queer gemeenschap bezighouden. We willen ruimte bieden aan makers, organisaties en culturele initiatieven. Tegelijk willen we een plek creëren waar mensen gewoon kunnen rondlopen, elkaar ontmoeten en nieuwe dingen ontdekken.
Het festival richt zich niet uitsluitend op queer bezoekers. Ook mensen die geïnteresseerd zijn in queer cultuur, geschiedenis of maatschappelijke ontwikkelingen moeten zich welkom kunnen voelen. Die gedachte sluit aan bij onderwerpen die ons al jaren bezighouden. Verhalen. Cultuur. Geschiedenis. Gemeenschap. Niet als abstracte begrippen, maar als dingen die zichtbaar worden wanneer mensen elkaar ontmoeten.
Tijdens de ontwikkeling van het dagprogramma kwamen we regelmatig uit bij gesprekken over generaties. Als leden van Generatie X hebben we vaak het gevoel gehad dat we minder rechtstreeks hebben meegekregen van eerdere generaties queer mensen dan we hadden gewild. Dat is geen vaststaande conclusie, maar een persoonlijke ervaring die steeds terugkeerde tijdens gesprekken over geschiedenis en gemeenschap.
De aidscrisis speelt daarin een rol. Veel mensen die verhalen, ervaringen en herinneringen hadden kunnen doorgeven, zijn er niet meer. Daardoor zijn sommige verbindingen tussen generaties minder vanzelfsprekend geworden. Welke verhalen worden nog verteld? Welke ervaringen leven voort? En hoe kunnen verschillende generaties elkaar opnieuw ontmoeten? We zien Queer Space niet als een antwoord op die vragen, maar wel als een plek waar zulke gesprekken kunnen ontstaan.
Advertentie
The Sphere
Ook het nachtprogramma kreeg uiteindelijk een eigen naam: The Sphere. De naam ontstond uit een woord dat we zelf gebruiken wanneer we het over onze gemeenschap hebben: de queersfeer. Dat gaat niet alleen over muziek of uitgaan. Het gaat over de mensen, de ontmoetingen en de energie die ontstaat wanneer verschillende delen van de gemeenschap samenkomen. Die gedachte wilden we ook terug laten komen in het evenement.
The Sphere bouwt voort op de inspiratie die we opdeden tijdens onze reizen. Niet vanuit één scene, maar vanuit de nieuwsgierigheid naar verschillende werelden binnen de queer gemeenschap. Daarom werken we aan meerdere podia met elk een eigen karakter. Een circuit stage, een fetish stage en een queer club stage. Bezoekers kunnen hun eigen route kiezen of juist nieuwe dingen ontdekken.
Net als bij Queer Space blijft ontmoeting een belangrijk onderdeel van het concept. Sommige van onze meest memorabele herinneringen aan evenementen hebben weinig te maken met een dj of een optreden. Ze gaan over gesprekken die onverwacht ontstonden en mensen die elkaar jaren later nog blijken te kennen.
Zaterdag 22 mei 2027
Jarenlang bestond het festival en de party vooral uit gesprekken. In treinen tussen Roermond, Keulen, Düsseldorf, Amsterdam en Rotterdam. Aan het ontbijt. Tijdens wandelingen na een evenement.
Inmiddels is de kaartverkoop voor The Sphere gestart. Dat maakt het idee tastbaar. Er ligt een plan. Er zijn ontwerpen, schema’s en vergaderingen. Tegelijk blijft veel onzeker. Programmaonderdelen worden verder ontwikkeld. Nieuwe samenwerkingen ontstaan. Andere ideeën verdwijnen weer.
Wanneer we tegenwoordig in de trein stappen, gaan de gesprekken nog steeds door. Alleen hebben ze een andere vorm gekregen. We praten niet meer over de vraag of we ooit iets zouden organiseren. We praten over wat er op 22 mei 2027 gebeurt wanneer jaren van reizen, gesprekken, nieuwsgierigheid en ideeën samenkomen in Queer Space en The Sphere.
Meer informatie over The Sphere en Queer Space vind je hier.
Meer dan Amsterdam: queer Nederland buiten de hoofdstad
Wie aan het Nederlandse queer leven denkt, komt al snel uit bij Amsterdam. Dat is niet vreemd. De hoofdstad kent een lange geschiedenis van queer zichtbaarheid, organisaties, uitgaansgelegenheden en evenementen. Veel landelijke media-aandacht richt zich bovendien op wat daar gebeurt.
Toch bestaat queer Nederland uit veel meer dan Amsterdam alleen. In vrijwel iedere provincie zijn initiatieven ontstaan die inspelen op lokale behoeften en omstandigheden. In steden als Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Groningen, Nijmegen, Arnhem en Maastricht worden festivals, ontmoetingsgroepen, culturele activiteiten en communityprojecten georganiseerd. Sommige bestaan al tientallen jaren, andere ontstaan juist omdat bewoners ervaren dat er lokaal iets ontbreekt.
Die regionale initiatieven hebben vaak een ander karakter dan activiteiten in de hoofdstad. Ze zijn meestal kleinschaliger en draaien vaker op vrijwilligers. Tegelijk vervullen ze een belangrijke functie. Ze bieden ontmoetingsplekken dicht bij huis en maken het mogelijk om gemeenschap op te bouwen zonder telkens naar een andere stad te reizen.
Ook internationaal is dat patroon zichtbaar. Onderzoekers die zich bezighouden met queer gemeenschappen wijzen erop dat veel aandacht uitgaat naar grote steden, terwijl juist regionale netwerken vaak bepalend zijn voor het dagelijks leven van veel lhbtiq+-personen. Gemeenschap ontstaat niet alleen op bekende plekken met internationale uitstraling, maar ook in buurthuizen, culturele centra, cafés, verenigingen en tijdelijke initiatieven die door betrokken vrijwilligers worden opgezet.
De geschiedenis van queer gemeenschappen wordt daarom niet alleen geschreven in hoofdsteden. Ze ontstaat overal waar mensen besluiten ruimte voor elkaar te maken.
Delen
Steun Queer Nederland
We zijn trots dat Queer Nederland onafhankelijk en community-driven is. Maar onafhankelijk publiceren kost tijd, energie en middelen. Om te blijven bestaan en te groeien hebben we jouw steun nodig. Wil je bijdragen aan een queer magazine dat ons allemaal een stem geeft? Overweeg dan een donatie via onze steunpagina. Elke bijdrage, groot of klein, maakt het verschil. Dankzij jouw steun kunnen wij blijven bouwen aan een platform waar queer verhalen de ruimte krijgen die ze verdienen.